ندا احمدلو/ميزگرد زيبايي درباره نقش ليزر و ليپوليز در جوان‌سازي صورت
از بين بردن چين و چروك‌ها با 2 حركت

عشق به زيبايي و جوان بودن و ماندن، عشقي است كه در وجود همه ما آدم‌ها وجود دارد و شايد به همين خاطر با ديدن اولين چروك روي صورتمان احساس بدي به ما دست مي‌دهد و خودمان را به آب و آتش مي‌زنيم و انواع كرم‌ها را روي پوستمان امتحان مي‌كنيم تا جلوي زياد شدن چروك‌هاي صورتمان را بگيريم و جواني‌مان را از دست ندهيم...

 اما با بالا رفتن سن، ديگر نمي‌توان به راحتي با چين‌وچروك‌هاي صورت جنگيد و جلوي زيادشدن آنها را گرفت. بنابراين بايد به روش‌هاي جديد درماني مانند ليزردرماني براي جوان‌سازي پوست روي آورد. كاري كه خانم ‌هايده مهران 62 ساله و خانم هما خرسند 59 ساله آن را انجام داده‌اند و ظاهرا از اين كار خيلي هم راضي هستند.

در ميزگرد زيبايي اين هفته پاي صحبت‌هاي اين دو عزيز و متخصصان سلامت نشسته‌ايم تا بيسشتر با روش‌هاي جديد درمان چين‌وچروك صورت و جوان‌سازي پوست آشنا شويم. اگر شما هم طرفدار جواني و زيبايي هستيد پس با ما همراه شويد.

هايده مهران: پوسـت خوب و شفـافـي داشتـم امـا پـر از چيـن‌وچـروك

هما خرسنـد: بـراي از بيـن بردن چروك‌هـاي عميـق صورتـم ليـپـوليـز كردم

هايده مهران

1 پوست صورت من خيلي خوب و شفاف بود و اصلا خال يا لكي روي آن وجود نداشت. اما در ناحيه پيشاني، دور چشم‌ها و اطراف لبم خيلي چين‌وچروك افتاده بود و دوست داشتم كه آنها هر چه زودتر از بين بروند و پوستم صاف شود. به همين خاطر تقريبا 2 ماه پيش نزد دكتر باريك‌بين رفتم و ايشان گفتند كه به وسيله ليزردرماني مي‌توانم از شر اين همه چين‌وچروك خلاص شوم. من هم قبول كردم به خاطر صاف،‌ جوان و شاداب شدن پوست صورتم، ليزردرماني كنم.

2 من يك جلسه، پوست صورتم را ليزر كرده‌ام و احساس مي‌كنم كه همين يك جلسه كلي پوستم را بهتر كرده به هر حال بايد چند جلسه ديگر براي ادامه روند درمانم به كلينيك مراجعه كنم تا چروك‌هاي صورتم كاملا از بين بروند.

3 شايد برايتان جالب باشد كه بدانيد من بسيار آدم پرتحمل و مقاومي هستم و آستانه دردم خيلي بالاست. اما راستش را بخواهيد به نظرم ليزردرماني خيلي درد و سوزش داشت. من هنگام كار، احساس مي‌كردم كه سوزن داغي را داخل صورتم فرو مي‌كنند و انگار كه با تاباندن اشعه ليزر، جرقه آتشي به وجود مي‌آمد. اما اين را بگويم كه در تمام مدت درمان چشم من بسته بود.

4 بله. دكتر بعد از ليزردرماني يك اسپري و كرم به من دادند تا روي پوست صورتم بزنم و از من خواستند كه 24 تا 48 ساعت بعد هم به صورتم آب نزنم. بعد از اين 48 ساعت اجازه داشتم كه به حمام بروم و صورتم را با شامپو بچه شست‌وشو دهم اما نبايد شامپو را روي پوستم با دست مي‌زدم بلكه بايد با ريتم آهسته‌اي با شامپو بچه به صورتم ضربه مي‌زدم. استفاده از كرم و اسپري بچه تا يك هفته ادامه داشت و بعد همه چيز به حالت سابق برگشت با اين تفاوت كه پوستم خيلي بهتر شده بود و خودم هم احساس خيلي خوبي داشتم و فكر مي‌كردم كه روحيه و اعتمادبه‌نفس‌ام بسيار بالا رفته است.

5 در پاسخ به اين سوال هر دو ميهمان ميزگرد اين هفته خنديدند و گفتند: «ما هميشه ضدآفتاب مي‌زديم و مراقب پوستمان هم بوديم اما استرس زندگي، بالارفتن سن و حتي خنديدن و اخم كردن، باعث چروك‌شدن پوست صورت به مرور زمان مي‌شود كه از هيچ كدام آنها گريزي نيست.»

هما خرسند

1 هر چند هدف من هم از ليزردرماني مانند خانم مهران از بين بردن چين‌وچروك‌هاي صورتم بود اما مشكلم من كمي با ايشان فرق مي‌كرد. پوست صورت من خيلي خراب و پر از لكه‌هاي قهوه‌اي‌رنگ و خال بود. به علاوه چروك‌هاي بسيار عميقي كه در صورتم وجود داشت، برايم آزاردهنده بود و ديگر نمي‌توانستم تحمل‌شان كنم. به همين خاطر كارهايي مانند استفاده از انواع كرم‌ها يا پاكسازي پوست را انجام دادم و چون به نتيجه دلخواه نرسيدم، تصميم گرفتم كه پس از مشاوره، روند درمانم را با شيوه‌هاي جديد مانند ليزردرماني ادامه بدهم تا به نتيجه مطلوب و موردنظرم برسم.

2 روش درماني اصلي من ليپوليز بود. تا حالا يك جلسه ليپوليز كرده‌ام و 3 جلسه ليزردرماني و به جرات مي‌توانم بگويم كه بيشتر از 70 درصد چروك‌ها و لكه‌هاي صورتم از بين رفته است. حتي آن تعداد كمي از چروك‌هاي پوستم هم كه باقي مانده‌اند بسيار كم‌عمق شده‌اند و مطمئنم كه با يكي، دو جلسه ديگر ليزردرماني، آنها هم كاملا از بين مي‌روند.

3 همان‌طور كه گفتم عمل اصلي من ليپوليز بود و قبل از اين عمل تقريبا مرا بيهوش كردند و در تمام مدت‌ كار، حالت نيمه خواب داشتم. ولي بعد از اتمام عمل و به هوش آمدن كامل، احساس درد و سوزش شديدي داشتم كه البته غيرقابل تحمل نبود.

4 من هم تا يكي، دو روز به صورتم پماد مي‌زدم و نبايد آن را مي‌شستم. براي از بين رفتن ورم و اندكي كبودي پوستم هم بايد از كمپرس يخ استفاده مي‌كردم. بعد از ليپوليز در جايي كه تزريق انجام شده بود كمي احساس خواب‌رفتگي مي‌كردم كه خيلي زود اين حالت از بين رفت. بعد از جلسات ليزر هم كمي سوزش پوست داشتم كه يك روزه و با استفاده از كمپرس يخ از بين مي‌رفت. حالا خدا را شكر خيلي خوبم و احساس بسيار خوبي هم نسبت به خودم دارم.

5 در پاسخ به اين سوال هر دو ميهمان ميزگرد اين هفته خنديدند و گفتند: «ما هميشه ضدآفتاب مي‌زديم و مراقب پوستمان هم بوديم اما استرس زندگي، بالارفتن سن و حتي خنديدن و اخم كردن، باعث چروك‌شدن پوست صورت به مرور زمان مي‌شود كه از هيچ كدام آنها گريزي نيست.»

نگاه اول

دکتر بهروز باريک‌بين، متخصص پوست و مو و استاديار دانشگاه علوم‌پزشكي شهيد بهشتي

هر کسـي که دغدغـه جـوان‌ترشدن پوسـت خـود را دارد مي‌تواند ليزر کند!

سلامت: آقاي دکتر! تفاوت ليزر ليپوليز با ليزر درماني چيست؟

ليزر ليپوليز، روشي است که در آن به کمک اشعه ليزر، چربي زير جلدي را ذوب مي‌کنيم و بعد در مواردي اين چربي ذوب شده را ساکشن هم مي‌کنيم. همچنين در اين روش، اشعه ليزر باعث تحريک کلاژن‌سازي در پوست و در نتيجه، ليفتينگ پوست مي‌شود. اين يک مزيت براي ليزر ليپوليز نسبت به ليپوساکشن معمولي است. در مورد ليزر درماني براي چروک‌هاي پوست مي‌توان از دو نوع ليزر تهاجمي و غيرتهاجمي استفاده کرد. از گروه اول مي‌توان به ليزر فراكشنال CO2 اشاره کرد و از گروه دوم مي‌توان ليزر Affirm را نام برد. از ليزرهاي ديگري هم که کارشان غير از جوانسازي پوست است، مي‌توان به دستگاه‌هاي IPL و از جمله نسل 4 آن (FPJ) اشاره کرد.

سلامت: به چه کساني توصيه مي‌شود که ليزردرماني را براي جوان‌سازي پوستشان انجام دهند؟

در هر کسي که دغدغه جوان‌تر شدن پوست خود را دارد به خصوص بعد از 40 سالگي اين ليزرها قابل‌استفاده‌اند. براي هر نوع پوستي متخصص پوست برنامه لازم درماني و نوع ليزر را تعيين مي‌کند. بيمار بايد بداند که بعضي از ليزرها نياز به چند جلسه درمان دارند و به دست آمدن نتايج عالي، نيازمند پيگيري خود او است. ناگفته نماند که درمان با ليزرهاي تهاجمي مانند فراكشنال CO2 يا CO2 معمولي، بهتر است در فصل پاييز و زمستان که نور آفتاب شدت کمتري دارد انجام شوند.

سلامت: انجام دادن حداقل چند جلسه ليزردرماني يا ليپوليز براي از بين بردن چين‌وچروک‌هاي صورت لازم است؟

براي ليزر ليپوليز که بيشتر به منظور بهبود غبغب و افتادگي‌هاي قسمت پايين صورت (که به ويژه در خانم‌ها بعد از يائسگي شايع است) کاربرد دارد، معمولا يک جلسه درمان کافيست. ليزرهايي مانند فراكشنال CO2 که از روي پوست به کار مي‌روند را هم مي‌توان در يک جلسه انجام داد اما در مورد FPJ معمولا 4، 5 جلسه درمان، لازم است.

سلامت: مراجعه‌کنندگان بايد چه توقعي از اين روش درماني داشته باشند؟

همه افراد بايد بدانند که بعضي‌ها از اين روش‌هاي درماني با ليزر نتايج فوق‌العاده‌اي مي‌گيرند و برخي ديگر نتايج متوسط و حتي ضعيف! اما آنچه مهم است، اين است که اين روش‌ها امروزه جايگزين خوبي براي جراحي پلاستيک هستند و خطرات آنها هم بسيار کمتر از جراحي پلاستيک است.

سلامت: آيا مراقبت خاصي براي قبل و بعد از عمل وجود دارد؟

بله. بعد از ليزر ليپوليز صورت، بهتر است بيمار هر روز تا يک هفته از گن مخصوص استفاده کند و تازه ممکن است در اين مدت، او کبودي يا تورم را هم تجربه کند. بهتر است بدانيد که نتايج درماني از ماه چهارم بيشتر خودش را نشان خواهد داد. بعد از ليزر فراكشنال CO2 يا CO2 معمولي، بيمار نياز به استراحت و پانسمان‌هاي مکرر طي 2 تا 3 روز اول دارد. در اين حالت، صورت دچار زخمي‌ مي‌شود که طي3 تا 7 روز با مراقبت بهبود پيدا مي‌کند.

سلامت: آقاي دکتر! خانم مهران و خانم خرسند ادعا مي‌کنند که ليزردرماني و ليپوليز درد و سوزش دارد. آيا اين درد و سوزش طبيعي است؟

بله طبيعي است. البته ما نهايت سعي خود را مي‌كنيم که بيمار در حين انجام کار درد نداشته باشد اما به هر حال هر که طاووس خواهد جور رنج هندوستان کشد! ما هم از داروهاي بي‌حسي موضعي استفاده مي‌کنيم و هم از داروهاي تزريقي. بيمار هنگام انجام ليزر درماني بي‌هوش نيست ولي کمي‌گيج است. بسياري از بيماران از حس خوب زمان عمل به دليل داروهاي مصرف شده خوراکي قبل از ليزر درماني ياد مي‌کنند و اکثرا اقدامات انجام شده حين ليزردرماني را به ياد نمي‌آورند. به هر حال ليزردرماني به خصوص ليزر فراكشنال CO2 يا CO2 معمولي، اعمالي دردناک هستند و فرد نبايد انتظار داشته باشد که عملش 100 درصد بدون درد باشد. آنچه مي‌توانم بگويم اين است که اين درد قابل تحمل است و قطعا به نتيجه عمل مي‌ارزد!

سلامت: بيماران چند روز بعد از عمل مي‌توانند حمام بروند يا صورتشان را بشويند؟

در مورد ليزر ليپوليز از فرداي عمل و در مورد فراكشنال CO2 يا CO2 معمولي از 48 ساعت بعد شستن آهسته صورت يا حمام کردن، اشکالي ندارد.

سلامت: آيا براي عمل ليپوليز، بيهوشي کامل الزامي‌ است؟

خير. هر چند در دوره‌اي که براي آموزش کامل اين دستگاه در سئول ديدم آنها برخي بيماران را بيهوش مي‌کردند اما به نظر من به هيچ عنوان نيازي به اين کار نيست و بي‌حسي موضعي تزريقي در کنار يک سديشن ساده به عنوان نمونه با ميدازولام خوراکي کافي است.

سلامت: براي رفع کبودي و تورم صورت بعد از ليزر چه بايد کرد؟ و آيا اصلا کبودي و تورم صورت بعد از ليزر براي همه طبيعي است؟

بله طبيعي است. اين تورم ممکن است تا يک هفته هم طول بکشد و براي بهبود سريع‌تر کبودي احتمالي، کمپرس يخ بعد از عمل و مصرف آناناس تازه مفيد خواهند بود.

سلامت: آيا خال و لک روي صورت هم بعد از ليزردماني به منظور از بين بردن چين‌وچروک‌ها از بين مي‌روند؟

بستگي دارد. اگر به عنوان جوانسازي از فراكشنال CO2 يا CO2 معمولي استفاده شود معمولا خال‌ها و لکه‌ها باقي مي‌مانند مگر اينکه ما آنها را به طور ويژه مورد هدف قرار دهيم اما اگر از FPJ به عنوان جوانسازي استفاده کنيم لک‌ها و خال‌ها هم در طول درمان از بين خواهند رفت.

سلامت: آيا ليزر درماني عوارض خاصي هم دارد؟

بله. به دنبال ليزر ليپوليز تورم و گاه کبودي تا 7 تا 10 روز وجود دارد که مي‌تواند بيمار را آزار دهد. گاهي گزگز پوست صورت ممکن است تا چند ماه ادامه داشته باشد. بعد از ليزرهاي فراكشنال CO2 يا CO2 معمولي احتمال لک شدن بعد از عمل وجود دارد که اين مساله با انتخاب صحيح بيمار و تجربه متخصص پوست قابل پيشگيري است. بهتر است بدانيد که تجربه نشان داده استفاده از ليزر فراکشنال CO2 لوترونيک(eCO2) ، بهترين نتايج باليني و کمترين عوارض را به همراه داشته است.

سلامت: به چه کساني توصيه مي‌شود که دور ليزردرماني را خط بکشند؟

به نظر من هيچ کس! هر فردي با توجه به رنگ پوستش و بر اساس تجربه و علم متخصص پوست مي‌تواند از اين روش درماني سود ببرد. براي اين کار انتخاب نوع دستگاه ليزر و انتخاب پارامترهاي مربوطه بسيار اهميت دارند.

سلامت: اگر توضيح خاصي در مورد اين 2 بيمار يا ليزر درماني و ليپوليز هم داريد، ممنون مي‌شويم اگر بفرماييد!

حرف آخر اينکه اگر از دستگاه‌هاي ليزر با مهارت و به درستي استفاده شود، اين کار مي‌تواند جايگزين خوبي براي جراحي پلاستيک باشد. به ويژه براي بيماراني که از جراحي پلاستيک وحشت دارند يا امکان تحمل بيهوشي عمومي ‌را ندارند، امروزه اين امکانات مي‌تواند کمک بزرگي به جوانسازي پوست و ليفتينگ آن بکند. جالب است بدانيد که مي‌توان با ترکيبي از ليزر ليپوليز (که در آن فيبر ليزر وارد پوست‌شده و چربي‌هاي مورد نظر را ذوب مي‌کند و نيز موجب تحريک کلاژن‌سازي مي‌شود)، ليزر فراکشنال CO2 يا FPJ و نيز راديو فرکوئنسي در کنار تزريق بوتاکس و فيلر (چربي خود فرد يا ژل‌هاي استاندارد)، تحول عظيمي‌ در چهره‌هاي چروکيده و دچار افتادگي ايجاد کرد.

نگاه دوم

جوان‌سازي پوست مي‌تواند اعتماد به نفس افراد را بالا ببرد

دکتر بهروز بيرشک/ روان‌شناس، عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي تهران

نمي‌دانم بگويم متاسفانه يا خوشبختانه يکي از بحث‌هايي که در خارج از کشور هم خيلي مطرح است، بحث افزايش آمار انجام دادن اعمال جراحي مختلف براي زيبا و جوان‌تر شدن پوست در خانم‌هاي ايراني است! شايد جالب باشد بدانيد که به همين منظور، چند سال قبل يکي از مجلات معروف خارجي چند خبرنگار را به ايران فرستاده بود تا با متخصصان پوست و خانم‌هاي ايراني گفت‌وگو کند و دليل اين علاقه فراوان به زيبا و جوان شدن پوست صورتشان را بپرسند. يکي از جراحان پلاستيک به آن خبرنگار گفته بود که مردم از ما مي‌خواهند تا جوان و زيبايشان کنيم و ما هم اين کار را انجام مي‌دهيم! به همين خاطر خبرنگار خارجي تصميم گرفته بود که با يک روان‌شناس ايراني هم صحبت کند تا دليل اشتياق فراوان ايرانيان را به جراحي‌هاي زيبايي متوجه شود و او من را براي اين مصاحبه انتخاب کرد. حالا من جوابي را که آن روز به آن خبرنگار گفتم، در پاسخ به سوال شما که چرا اين‌قدر خانم‌هاي ايراني علاقه دارند زيباتر و جوان‌تر از آنچه که هستند به نظر برسند و آيا جوانسازي پوست راهي براي بالا بردن اعتماد به نفس و تقويت روحيه افراد هست يا نه، مي‌گويم.

اولين نکته‌اي که بايد به آن اشاره کنم اين است که زيبا بودن و زيبا به نظر رسيدن بخشي از دغدغه ذهني همه افراد را به خود اختصاص داده است و حس زيبادوستي، يک حس ذاتي است. اما اينکه چرا اين حس بين خانم‌هاي ايراني خيلي قوي عمل مي‌کند به احتمال زياد به خاطر نوع پوششي است که زنان ما دارند. خيلي‌ها فکر مي‌کنند که چون به خاطر حفظ حجاب و پوشيده بودن موهايشان، چهره اولين عضوي است که در برخورد با ديگران به چشم مي‌آيد، پس بايد چهره‌شان زيباترين و بدون عيب‌ونقص‌ترين عضو از بدنشان باشد تا ديگران قضاوت بدي درباره آنها در نگاه اول نداشته باشند. بنابراين زيبا و جوان کردن صورت با انجام دادن کارهاي مختلفي مانند جراحي پلاستيک، تزريق بوتاکس، ليزردرماني و ... مي‌تواند براي مدتي باعث بالا رفتن اعتماد به نفس افراد و حتي تقويت روحيه آنها به خصوص در سنين بالا شود. اما ناگفته نماند که اين افزايش اعتماد به نفس در بيشتر مواقع آني است و پس از مدت کوتاهي از بين مي‌رود. البته گاهي اوقات از بين رفتن اعتماد به نفس پس از اعمال جراحي زيبايي و حتي ابتلا به افسردگي و ناراحتي‌هاي رواني مي‌تواند به دليل اشتباه بيمار در انتخاب پزشکش باشد. اگر کسي که مي‌خواهد اعمال زيبايي يا جوان‌سازي پوست را انجام بدهد، متخصص خوبي و کاربلدي پيدا نکند و به نتيجه دلخواهش نرسد و تازه از چيزي که بوده، بدتر هم بشود، مسلم است که روحيه‌اش نه تنها تقويت نمي‌شود بلکه به مرور زمان، افسردگي و عدم اعتماد به نفس به خاطر افتادگي پوست و به هم خوردن فرم اصلي چهره هم به سراغش مي‌آيد! از طرف ديگر، کسي که مي‌خواهد همواره ظاهري زيبا، جذاب و البته جوان داشته باشد، بايد درمان‌ پوستش را ساليان سال ادامه دهد و مدام در پي درمان‌هاي نگهدارنده و ترميمي باشد. نکته ديگري که بد نيست در اينجا به آن اشاره کنم هم اين است که خيلي‌ها زبان بدن خودشان را به خوبي نمي‌شناسند و اين مساله، باعث پايين آمدن اعتماد به نفس‌شان مي‌شود. اين افراد بايد براي تقويت قدرت زبان بدن و ارتباط برقرار کردن با ديگران از اين طريق، پيش مشاور بروند و تنها در زيبا و جوان کردن ظاهرشان براي افزايش اعتماد به نفسشان نباشند. در واقع، درست است که جوان‌سازي پوست مي‌تواند راهي براي تقويت روحيه افراد در سنين بالا باشد اما بايد ياد بگيريم که نگاه درستي به خودمان داشته باشيم و هر مرحله از زندگي‌مان را با زيبايي‌هاي همان مرحله بپذيريم!

نگاه سوم

تاريخچه ليزر و ليزر درماني

دکتر محمدعلي نيلفروش‌زاده/ متخصص پوست و مو رييس مركز تحقيقات پوست و سالك

تاريخچه ليزر به سال 1948 ميلادي برمي‌گردد. پروکروف تاونز در آمريكا وسيله‌اي ساخت كه توسط گاز آمونياك باعث تقويت ميكروموج مي‌شد و اين وسيله ليزر نام گرفت. در سال 1955 تا 1958 تاونز و پاسوف، اولين تئوري‌هاي تقويت نور را در جهان مطرح كردند. هنگامي كه در سال 1964 اين افراد جايزه نوبل فيزيك را دريافت كردند عامه مردم بيش از پيش به اهميت علمي و عملي ليزر پي بردند.

در سال 1960، مين آمريكايي موفق شد با ساخت اولين تقويت‌كننده گسترده نور در طول موج 694، سازنده اولين ليزر باشد و پس از آن افتخار ساخت اولين ليزر گازي مخلوط هليوم نئون در آمريكا نصيب دانشمند جوان ايراني شد و پس از آن انواع ليزرهاي ديگر ساخته شد.

جالب است بدانيد که استفاده از ليزر در درمان ناهنجاري‌هاي پوست، 30 سال قدمت دارد. اولين بار در سال 1970 از ليزر آرگون در درمان ضايعات پوستي استفاده شد. براي ايجاد يك اثر باليني در پوست ابتدا بايد اشعه، جذب پوست شود كه اين امر بستگي به طول موج ليزر دارد و در طول موج‌هاي مختلف ليزر جذب قسمت‌هاي انتخابي در داخل بافت زنده پوست مي‌شود و اثرات مطلوب به دست خواهد داد.

سميه مقصودعلي/پرسشي از دكتر محمدحسين عزيزي متخصص صنايع غذايي
برنج دودي بخوريم يا نخوريم؟

موادغذايي دودي مانند برنج دودي يا ماهي دودي جزو‌ آن دسته از خوراكي‌هايي هستند كه شايد امروز مردم از سر تفنن هر از چندگاهي به سراغ آنها مي‌روند اما در گذشته دودي كردن خود روشي براي نگهداري موادغذايي بود...

 در واقع دود بيش از 2 هزار نوع ماده شيميايي از جمله الكل و فرمالدييد دارد و باعث ضدعفوني‌شدن خوراكي‌ها مي‌شود. به همين دليل در قديم محصولات بسياري را دودي مي‌كردند تا عوامل ميكروبي و قارچي درون آنها از بين بروند و زمان ماندگاري آنها بيشتر شود.

امروزه با توجه به سيستم‌هايي كه براي نگهداري موادغذايي وجود دارد، ديگر از دود براي طولاني‌تر كردن عمر محصولات استفاده نمي‌كنند و تنها براي تغيير ذائقه چنين محصولاتي خورده مي‌شوند.

براي اينكه با روند تهيه محصولات دودي به ويژه برنج دودي و خوبي و بدي مصرف آن آشنا شويم پاي‌ صحبت‌هاي دكتر محمدحسين عزيزي متخصص صنايع غذايي و عضو هيات علمي انستيتو تحقيقات تغذيه و دانشگاه شهيد بهشتي نشستيم.

سلامت: آقاي دكتر! لطفا در مورد روند توليد برنج دودي توضيح دهيد؟

معمولا با كمك خرده‌هاي چوب درختان در اتاقك‌هايي دود ايجاد مي‌شود و اين دود به سمت برنج‌ها هدايت شده تا طعم دودي بگيرند به اين صورت كه كيسه‌هاي برنج را از جايي آويزان مي‌كنند و خرده‌هاي چوب را آتش مي‌زنند به حدي كه فقط دود كند و آتش نگيرد.

سلامت: معمولا به چه دليل برنج را دودي مي‌كنند؟

امروز تنها براي تغيير ذائقه و تنوع در طعم برنج اين كار را انجام مي‌دهند. حتي اگر ديده باشيد در مراسم خاص براي خوش‌طعم‌شدن برنج از چوب براي سوزاندن و حرارت دادن به برنج و طبخ آن استفاده مي‌كنند. در واقع پخت غذا با چوب باعث مي‌شود مقداري از دود وارد غذا شود و عطر و طعم خاصي به غذا ‌دهد. در حالي كه در قديم دودي كردن يكي از روش‌هاي نگهداري بوده است. در واقع دود باعث مي‌شود ميكروارگانيسم‌ها ديرتر در ماده غذايي نفوذ كنند. در واقع تركيبات موجود در دود مانع از رشد ميكروب‌ها شده و عمر نگهداري آنها را افزايش مي‌دهند. دودي كردن در اكثر مواقع توام با خشك‌كردن است مانند ماهي دودي، گوشت دودي و حتي برگه‌هاي زردآلو و...

سلامت: معمولا گفته مي‌شود كه دودي كردن موادغذايي كار صحيحي نيست و سبب ايجاد تركيبات سرطان‌زا در ماده غذايي مي‌شود. پس چطور قديمي‌ها از آن به عنوان يك روش نگهداري استفاده مي‌كردند؟

اگر براي دودي كردن از مواد سوختني خوب استفاده كنيم، مواد رنگي داخل مواد سوختني نباشد يا از چوب‌هايي كه طعم و اسانس زيادي دارند مانند چوب درخت كاج استفاده نشود، دودي‌كردن ضرري براي مصرف‌كننده نخواهد داشت اما استفاده از چوب‌هاي رنگ‌شده يا چوب‌هاي اسانس‌دار و شيرابه‌دار يا چوب‌هاي آغشته به مواد نفتي مضر است. متاسفانه چون دودي كردن در خانه يا در كارگاه‌ها به روش سنتي در كشورمان انجام مي‌شود و صنعتي نيست، نمي‌توان خيلي مطمئن بود كه در فرآيند دودي‌كردن از چه نوع چربي استفاده شده است. به همين دليل مصرف زياد محصولات دودي توصيه نمي‌شود. در اثر سوختن چوب‌هاي نامناسب دودي كه توليد مي‌شود حاوي تركيبات سرطان‌زاست كه وارد غذا شده و در طولاني‌مدت مي‌تواند سبب بروز سرطان شود.

سلامت: به نظر شما چقدر مصرف برنج يا ساير محصولات دودي بي‌ضرر است؟

حتي اگر در فرآيند توليد محصول دودي از چوب خوبي استفاده نشده باشد مصرف گاه به گاه برنج يا ماهي دودي بدون اشكال است. زيرا تداوم مصرف است كه مي‌تواند سبب بروز سرطان شود. در كشور ما مصرف محصولات دودي خيلي مرسوم نيست و اغلب مردم شايد يك بار در ماه هم از آنها مصرف نكنند اما در مناطقي كه مصرف محصولات دودي رواج دارد، توصيه مي‌كنم كه خوردن اين مواد غذايي به بيشتر از يك بار در هفته نكشد.

سلامت: آيا نحوه نگهداري و طبخ برنج دودي يا برنج معمولي متفاوت است؟

خير. تفاوتي ندارد. مانند برنج معمولي جاي برنج دودي هم بايد خشك و خنك باشد تا ماندگاري آن افزايش يابد.

كلا برنج فرآورده‌اي است كه رطوبت پاييني دارد و دير خراب مي‌شود و در محيط خشك و خنك تا يك سال به خوبي‌ باقي مي‌ماند در ضمن برنج كهنه از نظر كيفيت پخت بهتر از برنج نو است به طوري كه برنج نو 2 برابر ري مي‌كند در صورتي كه برنج كهنه‌ 4 برابر خاصيت ري كردن دارد.

البته برخلاف برنج معمولي كه توصيه مي‌شود بيشتر به صورت كته مصرف شود در رابطه با برنج دودي توصيه مي‌شود به صورت آبكش طبخ شود تا تركيبات مضر احتمالي از طريق آب خارج شود. گرچه در اين حالت كمي از طعم و مزه برنج كاسته مي‌شود ولي خيلي نيست و آبكش آن بهتر است.

سلامت: برنج دودي را با چه موادغذايي بخوريم مضراتش كمتر مي‌شود؟

كلا توصيه مي‌كنيم ميوه و سبزي‌هاي زيادي همراه غذا مصرف كنيد زيرا اين دسته از موادغذايي تركيبات سرطان‌زا را خنثي مي‌كنند. فراموش نكنيد تركيبات سرطان‌زا فقط در برنج يا محصولات دودي وجود ندارند.

در زندگي امروزي در آب و هوايي كه مي‌نوشيم و نفس مي‌كشيم در ساير غذاهايي كه مي‌خوريم و حتي در ظروفي كه در آنها غذا طبخ مي‌كنيم تركيبات سرطان‌زا به وفور يافت مي‌شوند. بنابراين مصرف زياد ميوه و سبزي به خنثي شدن اين تركيبات مضر كمك مي‌كند.

سلامت: خوردن چه نوع موادغذايي با برنج دودي توصيه نمي‌شود؟

غذاهاي سرخ‌شده و گوشت‌هاي فرآوري شده صنعتي. سرخ‌كردني‌ها خود حاوي تركيبات سرطان‌زا هستند و مي‌توانند مضرات برنج دودي را به ويژه اگر در روند آن از چوب نامناسب استفاده شده باشد، تشديد كنند.

مهديه آقازماني/توصيه‌هاي دكتر سيدعلي احمدي‌ابهري به خانواده‌هايي كه يكي از اعضايشان مبتلا به وسواس است
بهترين طرز برخورد با وسواسي‌ها

«بايد دست‌هايت را دوباره بشويي، چقدر اتاقت کثيف است، بايد لباس‌هايت را آب بکشي و...» اين جملات فقط ذهن آدم را به سمت يک موضوع هدايت مي‌کند، وسواس! همان‌طور که مي‌دانيد وسواس يک بيماري رواني است که انواع مختلفي دارد...

 اما جالب است بدانيد وسواس شست‌وشو، نجس‌ و پاکي، وسواس‌‌ آلودگي ميکروبي و وسواس چک کردن، شاخص‌ترين وسواس‌هاست و وسواس نجس‌ و پاکي و شست‌وشو شايع‌ترين نوع وسواس است. علاوه بر آن وسواس ممکن است در هر فردي بروز پيدا کند و ارتباطي به اعتقادات، تحصيلات، طبقه اجتماعي و سن افراد ندارد. اما نکته قابل‌توجه آن است که معمولا افرادي که در کنار يک فرد وسواسي زندگي مي‌کنند يا از دست او خسته و آزرده مي‌شوند و به رفتارهاي انتقادي روي مي‌آورند يا دچار رفتارهاي وسواس‌گونه مي‌شوند. دکتر سيدعلي احمدي‌ابهري، روان‌پزشک و استاد دانشگاه علوم‌پزشکي تهران به سوالات ما درباره زندگي با فرد وسواسي پاسخ مي‌دهد.

سلامت: افرادي که با يک فرد وسواسي زندگي مي‌کنند، چه نکاتي را بايد رعايت کنند؟

اولين نکته‌اي که اطرافيان بيماران مبتلا به وسواس بايد مدنظر داشته باشند، اين است که وسواس جزو اختلالات اضطرابي است و منشأ اصلي آن اضطراب است. بر همين اساس زماني اين اختلال بروز پيدا مي‌‌کند که انجام يک کار يا يک تفکر به ذهن فرد اجبار مي‌شود و اين اجبار قابل کنترل و مقاومت نيست. به همين دليل به آن اختلال وسواسي-اجباري گفته مي‌شود. بنابراين اطرافيان يک فرد وسواسي بايد بدانند که با يک بيمار روبه‌رو هستند که رفتارهايش اختياري نيست. دوم آنکه براي درمان فرد وسواسي بايد حتما او را نزد روان‌پزشک ببرند.

سلامت: اطرافيان فرد وسواسي چگونه مي‌توانند به فرد مبتلا به وسواس کمک کنند؟

همان‌طور که گفتم، شخصي که مبتلا به وسواس است رفتار و اعمالش جبري است و قادر به کنترل آنها نيست. بنابراين انتقاد و توهين و اعتراض به هيچ‌وجه جواب نمي‌دهد و نمي‌تواند به فرد براي کنار گذاشتن اعمال وسواس‌گونه‌اش کمک کند. از طرف ديگر هرگونه رفتارهاي هيجاني مانند محبت زياد، توهين‌کردن و ناز و نوازش افراطي ممنوع است و نه تنها به بيمار وسواسي کمک نمي‌کند، بلکه او هرگز دست از فعاليت‌ها و رفتارهاي خود برنخواهد داشت. بنابراين خانواده‌ها بايد از اين‌گونه رفتارها پرهيز کنند.

سلامت: آقاي دکتر! بسياري از کساني که اطرافيان آنها وسواس دارند از اين موضوع گله دارند که فرد وسواسي آنها را مجبور به رفتارهاي وسواسي مي‌کند. در چنين مواقعي چگونه بايد رفتار کرد؟

اولا در برخورد با يک فرد وسواسي بايد بسيار صبور باشيد و هرگز رفتارهاي هيجاني توهين‌آميز انجام ندهيد. دوم آنکه زماني که فرد وسواسي شما را مجبور کرد که به عنوان نمونه به صورت مداوم دست‌هاي خود را آب‌کشي کنيد،‌ سعي کنيد با او بحث نکنيد و طوري وانمود کنيد که خواسته‌هايش را انجام مي‌دهيد و شما هم به افکار او اعتقاد داريد.

سلامت: همان‌طور که مي‌دانيد، در بسياري از مواقع رفتارهاي وسواس‌گونه فرد روي اعضاي خانواده‌اش تاثير مي‌گذارد و به ويژه کودکان نيز بعد از مدتي چنين رفتارهايي را از خود بروز مي‌دهند. آيا اين اتفاق اجتناب‌ناپذير است يا مي‌توان راه‌حلي براي آن در نظر گرفت؟

بخشي از بيماري وسواس ژنتيکي است و بخش ديگر آن اکتسابي است. اگر فرد از نظر ژنتيک ابتلا به وسواس را داشته باشد، چند برابر نسبت به افرادي که سابقه ژنتيکي وسواس را ندارند، رفتارهاي وسواسي مي‌آموزد. بنابراين اگر به‌عنوان نمونه مادر يک خانواده دچار وسواس شده، کودکان نيز اين رفتارها را به سرعت از مادر خود ياد مي‌گيرند. بر همين اساس بهترين کار اين است که فرد وسواسي را براي درمان پيش روان‌پزشک ببرند تا درمان شود. علاوه بر آن حتي اگر در کودکان علايم اوليه وسواس ظاهر شد براي آنکه از شدت گرفتن آن پيشگيري کنيد، حتما آنها را پيش روان‌پزشک ببريد.

سلامت: دکتر احمدي! شما بهترين اقدام براي کمک به بيماران مبتلا به وسواس را مراجعه به روان‌پزشک مي‌دانيد، اما ممکن است، افراد وسواسي تمايلي براي اين کار نداشته باشند. چگونه مي‌توان به آنها کمک کرد؟

جواب اين سوال را با يک مقدمه از بيماري وسواس بيان مي‌کنم. وسواس مي‌تواند يک بيماري يا يک علامت از بيماري ديگري باشد. ممکن است بيماري اسکيزوفرني يا افسردگي با علايم وسواس همراه باشد. علاوه بر آن، در برخي مواقع بيماري وسواس همراه بيماري ديگري بروز پيدا مي‌کند. مثلا ممکن است يک فرد مبتلا به افسردگي باشد و وسواس هم داشته باشد. بنابراين بايد به علامت وسواس توجه کنيم چون اگر اصل بيماري را فراموش کنيم، علامت وسواس به تنهايي درمان نمي‌شود. نکته ديگر آنکه اگر فرد فقط مبتلا به وسواس باشد، معمولا از رفتارهاي خود ناراحت و آزرده است و خودش براي رهايي از وسواس پيش پزشک مي‌رود تا زودتر درمان شود، اما افرادي که وسواس آنها آنقدر شديد است که به بيماري‌هاي رواني ديگر مبتلا شده‌اند، شايد براي مراجعه به روان‌پزشک مقاومت کنند. خانواده اين بيماران بايد با روش‌هاي تشويقي و محبت‌آميز آنها را پيش روان‌پزشک ببرند.

سلامت: آيا روش‌هاي درماني وجود دارد که اعضاي خانواده فرد وسواسي بتوانند در منزل آنها را انجام دهند؟

يکي از اقداماتي که خانواده شخص وسواسي مي‌توانند انجام دهند، استفاده از «روش الگودادن» است. به گونه‌اي که به عنوان نمونه به فرد بيمار نشان دهند زماني که دستشان کثيف است، آن را ابتدا با آب و بعد با صابون مي‌شويند تا آلودگي آنها از بين برود. اين کار مي‌تواند به فرد وسواسي کمک کند تا رفتارش را متعادل کند. دومين اقدام، استفاده از رفتارهاي ممانعتي است. در اين روش بايد راه‌هايي که فرد به سمت وسواس مي‌رود را مسدود کرد. به‌عنوان نمونه در مورد فردي که وسواس تميزي دارد، مي‌توانيد فلکه آب را ببنديد و تنها زماني که دست فرد کثيف و آلوده شد، شير آب را باز کنيد. اين اقدام اگر تکرار شود مي‌تواند اثر پايدار داشته باشد. اما ممکن است فرد وسواسي را کلافه کند. در اين صورت بايد حتما به پزشک مراجعه کنيد.

سلامت: در پايان اگر نکته‌اي در نظر داريد، ذکر کنيد.

مهم‌ترين نکته اين است که اطرافيان فرد وسواسي بايد بدانند که با يک بيمار مواجه هستند که اعمالش جبري است و کنترلي بر آنها ندارد. از رفتارهاي هيجاني در مواجهه با فرد وسواسي بپرهيزيد. هرگز فرد وسواسي را سرزنش نکنيد يا مورد ترحم قرار ندهيد. سعي کنيد به هر ترفندي فرد وسواسي را پيش پزشک ببريد.

ليدا اياز/پرسشي از دکترمسعود نصيري کاشاني متخصص پوست و مو
بهترين شوينده پوست صورت چيست؟

پاكسازي صورت با تونر و شيرپاك‌كن، بخور صورت با آب، شست‌وشوي صورت با مايع مخصوص و... همگي راه‌هايي براي پاك كردن پوست هستند ...

اما بهترين و مفيدترترين روش براي شست‌وشوي صورت کدام است؟ اين يکي از سوالاتي است که براي خانم‌هاي زيادي مطرح است و جواب‌هاي درست و غلط زيادي هم به آنها داده مي‌شود. امروزه متداول است که استفاده از لوسيون‌هاي گياهي يا شيميايي را به افراد براي شست‌وشوي پوست صورتشان توصيه مي‌کنند و البته خيلي‌ها هم به روال سابق از صابون معمولي براي شست‌وشو و تميزي پوست خود استفاده مي‌کنند و تا به حال دچار هيچ عارضه‌اي هم نشده‌اند. اين يک راز نيست درواقع يک تشخيص درست از سوي شما يا پزشک زيبايي شماست که بگويد نوع پوست شما کدام يک از 3 حالت چرب، خشک و نرمال است و شما بايد کدام شيوه را براي شست‌وشوي پوست خود انتخاب کنيد. به گفته يک متخصص پوست و زيبايي آب، مفيدترين و ساده‌ترين راه براي پاک کردن آلودگي‌هاي موجود روي پوست است که افراد مي‌توانند در روز به دفعات متعدد با هر نوع پوستي از آن استفاده کنند و دچار هيچ مشکلي نشوند. براي پيدا كردن بهترين روش شست‌وشوي پوست با دکترمسعود نصيري کاشاني، متخصص پوست و مو، عضو هيات علمي دانشگاه علوم‌پزشکي به گفت‌وگو نشستيم که در ادامه مي‌خوانيد.

سلامت: آقاي دکتر! جديدا مشاهده مي‌کنيم که تبليغات بسياري در زمينه استفاده از مايع‌هاي مختلف شست‌وشوي صورت انجام مي‌شود که افراد را به گرايش در استفاده از آنها ترغيب مي‌کنند، آيا اين محصولات برتري بيشتري نسبت به ديگر راه‌هاي شست‌وشوي صورت دارند؟

شست‌وشوي پوست يک ضرورت است اما اينکه با چه ماده‌اي شست‌وشو شود بستگي به وضعيت پوست افراد دارد. وقتي شخصي پوست خشکي دارد مسلما بايد از شست‌وشوکننده‌هايي که اسيديته بيشتر، قلياي کمتر و PH‌هاي پايين‌تري دارند، استفاده کند. وقتي پوستي نرمال است ممکن است خيلي در اين زمينه مشکل نداشته باشند. البته پوست‌هاي نرمال نيز گاهي خشك و گاهي چرب مي‌شوند اين به آن معناست که وقتي شخص مي‌گويد پوست من چرب نيست و خشک هم نيست اما وقتي مي‌شويمش خيلي احساس خشکي مي‌کنم، يعني اين پوست نرمال رو به خشکي است اما اگر چنين شکايتي نداشته باشد يعني يک پوست نرمال رو به چرب دارد. اما پوست چرب که به محض شستن فورا دوباره چرب مي‌شود، کاملا واضح است که نياز به شست‌وشوي بيشتري دارد. اين نوع پوست محدوديت کمتري در استفاده از صابون‌ها دارد به طوري که اگر كسي پوست چربش را با صابون‌هاي معمولي و حتي بدن‌شوي هم بشويد، احساس ناخوشايندي به او دست نمي‌دهد و احساس سوزش و کش‌آمدگي در پوستش نمي‌کند.

سلامت: توصيه شما براي شست‌وشو کدام يک از روش‌هاست؟

طبيعتا توصيه اول ما اين است که اگر پوست نيازي به شست‌وشو با صابون يا محلول‌هاي شست‌وشو ندارد، تنها شست‌وشوي با آب کافي است پس بهتر است صورت با آب خالي شست‌وشو داده شود اما اگر ميزاني از آلودگي در صورت وجود دارد و حتما بايد ماده پاک‌کننده‌اي به کار گرفته شود آن زمان بايد تشخيص داده شود كه چه نوع صابون يا شوينده‌اي براي اين فرد مناسب است. خانم‌ها براي پاک کردن آرايش صورت مي‌توانند از پاک‌کننده‌ها و شيرپاکن‌ها استفاده کنند يعني الزامي وجود ندارد كه براي پاك‌كردن آرايش حتما از آب استفاده شود ولي اگر كسي دوست دارد حتما صورتش را بشويد بايد صابون يا مايع شست‌وشويي مناسب پوست خودش انتخاب شوند. مايع‌ها و ژل‌هاي شست‌وشوي پوست نيز مي‌توانند براي پاک کردن و شست‌وشوي پوست مناسب باشند و عوارضي ندارند و فقط براي پوست‌هاي خشک بايد خيلي دقت شود که مناسب با پوست انتخاب شود و نبايد از پايه‌هاي خيلي قليايي استفاده کنند.

سلامت: درباره استفاده از صابون‌هاي معمولي که در قديم نيز استفاده مي‌شد، مي‌گويند كه به دليل داشتن برخي مواد مضر براي پوست، چربي و لطافت پوست را از بين مي‌برند، آيا اين موضوع را تاييد مي‌کنيد؟

لزوما اين‌طور نيست و همانطور که گفته شد پوست‌هايي که چرب هستند اساسا با اين مسايل دچار مشکل نمي‌شوند اما پوست‌هايي که خشک هستند، ممکن است در صورت استفاده از صابون اذيت شوند. پس افراد با پوست‌هاي خشک در اين زمينه بايد مراقبت بيشتري داشته باشند.

سلامت: به برخي افراد با پوست‌هاي حساس توصيه شده که از برخي محصولات كه صرفا براي شست‌وشوي دست و داراي برند خاصي هستند، استفاده کنند. آيا اين نوع تجويز درست است؟

ما نمي‌توانيم درباره رد يا تاييد کيفيت انواع مارک‌هاي مختلف مايع‌هاي دستشويي صحبت کنيم اما اين روش نيز در صورت تجويز پزشك مي‌تواند يکي از راه‌هاي شست‌وشوي صورت باشد اينکه انحصارا بگوييم فقط بايد از اين مارک خاص استفاده شود و اگر با چيز ديگري صورت شست‌وشو شود مشکل پيدا مي‌شود، نه اين طور نيست. و باز هم تاكيد مي‌كنم بيش از هرچيز اين مساله مهم است که پوست شما از چه نوع پوستي است. اگر پوست شما پوست خشکي است در اين صورت حتما مشکل به وجود مي‌آيد اما اگر پوست خشکي نداريد و پوست نرمال تا چربي داريد هيچ مشکلي نيست که با صابون‌هاي دستشويي هم بتوانيد بشوييد.

سلامت: چندبار شست‌وشوي صورت را در روز پيشنهاد مي‌كنيد؟

تعداد دفعات شست‌وشوي صورت هم باز به نوع پوست هر فرد بستگي دارد. اگر فرد پوست چربي دارد بايد به دفعات بيشتري پوست را بشوييد. معمولا پوست خشک در شبانه‌روز بيش از يك بار به شست‌وشو با پاک‌کننده‌ها نياز ندارد، اما پوست طبيعي تا 2 بار مي‌تواند با پاك‌كننده‌ها شست‌وشو شود و براي پوست چرب حتي بيش از 3 بار هم اشكالي ندارد.البته شست‌وشو با آب تا هرچندبار در شبانه‌روز كه انجام شود حتي براي پوست خشک هم مجاز است. فردي که پوست خشک دارد و تمايل دارد که پوستش را چندبار بشويد؛ مي‌تواند يکبار در روز كه آلودگي پوستش بيشتر است از پاک‌کننده‌ها استفاده کند و دفعات بعدي فقط با آب خالي صورتش را بشويد.

الناز باقري‌نژاد/تأثير اعتياد مادران باردار بر نوزادان در گفتگو با دكتر مريم ويسي‌زاده متخصص اطفال
بعضي‌ها معتاد به‌دنيا مي‌آيند!

در حاشيه ششمين كنگره اورژانس‌ها و بيماري‌هاي شايع كودكان كه در هفته اول دي ماه سال جاري و در دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي برگزار شد، موضوع مسموميت کودکان با شيشه در خانواده‌هايي که والدين اعتياد دارند، مطرح شد....

 اعتياد نوزادان يکي از تبعات اعتياد خانواده‌ها و مادران باردار است؛ موضوعي که هنوز بسياري سعي در مخفي نگه‌داشتن و انکار آن دارند اما متاسفانه در جامعه بيش از پيش ديده مي‌شود. دکتر مريم ويسي‌زاده، متخصص اطفال و رييس بخش NICU بيمارستان ميرزاکوچک‌خان معتقد است موضوع اعتياد جنين و نوزاد در ايران‌ درگير يک دور تسلسل باطل است و تا نهادها و سازمان‌هاي مختلف دست‌به‌دست يکديگر ندهند، اين معضل برطرف نمي‌شود؛ معضلي که به‌طور حتم بر سلامت نسل آينده تاثير زيادي خواهد داشت.

سلامت: طبيعي است که افراد به راحتي نمي‌گويند که اعتياد دارند. مادران باردار هم از اين امر مستثنا نيستند ولي ممکن است سلامت خود و فرزندشان هنگام زايمان به خطر بيفتد. اما چطور مي‌توان آنها را وادار به گفتن حقيقت کرد؟

متاسفانه مخدرهاي جديد، خيلي در ظاهر فرد نمود پيدا نمي‌کند و به سختي مي‌توان از چهره فرد قضاوت کرد. اعتياد هنوز در جامعه قبحي دارد و هيچ‌کس به راحتي اين موضوع را بيان نمي‌کند. مادرهاي باردار هم معمولا دير به اعتيادشان اعتراف مي‌کنند و اين موضوع در روند درمان و زايمان مشکل‌هاي بسياري را به وجود مي‌آورد. تنها اگر مجبور به سزارين شويم،‌ چون مادر بايد بيهوش شود و متخصص بيهوشي به او توضيح مي‌دهد که اگر معتاد باشد چه مشکل‌ها و عوارضي حين جراحي به وجود مي‌آيد، اعتراف مي‌کند. هر چند که معمولا، راست يا دروغ، مي‌گويند ترک کرده‌اند يا در مرحله ترک هستند. اکثريت قريب به اتفاق آنها هم بعد از اينکه به هوش مي‌آيند، انکار مي‌کنند و مي‌گويند اصلا مصرف نکرده‌اند؛ حتي وقتي ما علائم آن را در بچه مي‌بينيم. يعني حتي اگر مادر هم چيزي نگويد، از حالات بچه مي‌توان متوجه شد كه مادر معتاد است. اين مادران به پيگيري‌هاي خاصي احتياج دارند تا ما به عنوان پزشک واقعيت و سابقه قبلي آنها را بدانيم تا بتوانيم در درمان مادر و کودک موفق باشيم.

سلامت: اين حالات چيست؟‌ نوزاد معتاد به گروه آمفتامين‌ها، چه علائمي دارد؟

نوزاداني که مادران آنها به گروه آمفتامين‌ها معتاد هستند، آسيب زيادي مي‌بينند. ممکن است جفت از بين برود و معمولا نارس به دنيا مي‌آيند، ‌يا وزن‌ و قدشان کمتر از حالت معمول است يا زودتر از زمان تعيين‌شده به دنيا مي‌آيند. يا کيسه آب مادر پاره مي‌شود و با درصدي از عفونت مواجه مي‌شويم که تمامي بخش را مي‌تواند آلوده و بيمار کند. بر اساس آمارهاي جهاني، مشکل‌هاي ثانويه مانند ناهنجاري‌هاي فيزيکي، قلبي و تنفسي در آنها شايع نيست هر چند که خود من در اين بيمارستان ديده‌ام وجود دارد اما هنوز آماري قطعي از آنها منتشر نشده است. البته بستگي دارد مادر تا چه ماهي از بارداري و از چه مخدري مصرف کرده است. اگر در ماه‌هاي اول هنوز شيشه مصرف کرده، بي‌شک بر سلول‌هاي مغزي نوزاد اثر گذاشته است.

سلامت: به هر حال نوزاد،‌ به شکل ناخواسته معتاد شده است. چطور مي‌شود کودکي چند روزه را ترک داد؟ اين کار در خانه هم ممکن است؟

معمولا در خانه نمي‌توان نوزاد را ترک داد. چرا که هم به دارو احتياج دارد و هم آنقدر بي‌قرار است که نمي‌توان او را آرام کرد. نوزاد در بيمارستان وارد فاز نشانگان ترک نوزاد مي‌شود. ما با توجه به علائم نوزاد، درجه‌اي به ميزان اعتياد او مي‌دهيم و درمان را آغاز مي‌کنيم. تشنج، استفراغ، بيقراري و ميزان تحريک‌پذيري از نشانه‌هايي محسوب مي‌شود که توجه ويژه‌اي به آن مي‌کنيم. ممکن است ترک را با مورفين آغاز کنيم. اگر تشنج داشته باشد، «‌فنوباربيتال» برايش تجويز مي‌شود که با توجه به روند بهبودي نوزاد،‌ دوز آن تغيير مي‌کند.

سلامت: اين درمان‌ها تا چه حد موثر است؟ مي‌توان اميد به بهبودي کامل نوزاد داشت؟

ما هيچ‌گونه آگاهي از ميزان سلامت مادر و به تبع آن کودک نداريم. نمي‌دانيم مادر به اچ‌آي‌وي مثبت، هپاتيت يا عفونت مبتلاست يا نه. زماني‌ هم که از آنها مي‌خواهيم که آزمايش دهند، ‌نوزاد را در بيمارستان مي‌گذارند و مي‌روند. تنها در هفته گذشته ما دو مورد داشتيم که مادران، ‌بدون اطلاع بخش و پزشک از بيمارستان خارج شده و ما هم مجبور به ارجاع کودک به بهزيستي شده‌ايم. يک مادر آلوده و معتاد مي‌تواند حتي بخش و نيروهاي ما را هم آلوده و به بيماري‌هاي جانبي مبتلا کند. نکته مهم اين است که اين نوزادان به طور حتم به بررسي‌هاي پزشکي ماهيانه احتياج دارند اما زماني که مرخص مي‌شوند ديگر نه مادر را مي‌بينيم و نه نوزاد. حتي گاهي از اطرافيان‌شان مي‌شنويم که پدر بچه مشخص نيست يا مي‌خواهند بچه را بفروشند.

سلامت: اگر نوزاد خانواده‌اي داشته باشد که به سلامت ‌او اهميت دهد و روند درمان را به شکل کامل انجام دهند، چقدر طول مي‌کشد تا نوزاد ترک کند؟

بستگي به مقاومت بدن نوزاد و زمان و ميزان مصرف مادر دارد. وضعيت کبدي بچه تاثير زيادي در ترک دارد وقتي دوز فنوباربيتال را بالا مي‌بريم بعضي بچه‌ها کم‌طاقت مي‌شوند و وقتي کم مي‌کنيم، خواب‌آلوده. بين 10 تا 14 روز طول مي‌کشد که کودک بهبود پيدا کند. بايد با بچه سر و کله زد و داروي مناسب و دوز را انتخاب کرد. اما مشکل اينجا تمام نمي‌شود. با آغاز دوران شيردهي نوزاد دوباره در معرض خطر قرار دارد؛‌ هر چند که ما اين خطر را به مادران گوشزد مي‌کنيم. برخي مي‌گويند ترک کرده‌اند يا در مرحله ترک با متادون هستند؛ حاضر نيستند آزمايش دهند و ما نمي‌دانيم راست مي‌گويند يا نه. از طرفي اين خانواده‌ها معمولا مشکل‌هاي اقتصادي دارند و اين قدرت مالي را ندارند که به نوزاد شير خشک بدهند.

سلامت: آيا با ترك دادن نوزادان به‌طور كامل تاثير شيشه در بدنشان از بين مي‌رود؟

برخي منابع مانند فانالوپ و آپ‌تو‌ديت اعلام کرده‌اند که اين افراد در دوران نوجواني دچار اختلالات رفتاري مي‌شوند اما مشکل اينجاست که نمي‌توان اين اختلال‌هاي رفتاري را تفکيک کرد. بسياري از اين بچه‌ها به مراکز دولتي فرستاده مي‌شوند يا مشکل‌هاي جنسي پيدا مي‌کنند. اينها مواردي است که باعث اختلال‌هاي رفتاري مي‌شود اما نمي‌توان آن را تنها به اعتياد دوران نوزادي نسبت داد اما آنچه که مشخص است اين است که تاثير مخدرهايي مانند شيشه تا مدت‌ها در بدن فرد باقي مي‌ماند و نمي‌توان منکر آن شد. اگر روند اعتياد نوزادها ادامه پيدا کند، ممکن است اعصاب آنها آسيب‌هاي جبران‌ناپذيري ببيند. در ضمن در کشور ما موادمخدر با نمونه‌هاي خارجي تفاوت زيادي دارد. وقتي فرد مي‌گويد کراک يا شيشه مصرف مي‌کند، ما دقيقا نمي‌دانيم چه ترکيب‌هايي مصرف مي‌شود.